"Τα διδάγματα του παρελθόντος ας γίνουν 'πατήματα' του παρόντος στον αγώνα για ένα καλύτερο μέλλον"



Από τον Σεπτέμβριο 2014 ο συντάκτης μετοικεί στο Hull της Μ.Βρετανίας ως διδακτορικός ερευνητής του University of Hull-School of Law & Politics.
Το παρόν blog δεν θα ανανεώνεται αλλά παραμένει ενεργό για χάρη των φίλων σπουδαστών του ΕΑΠ που μπορεί να βοηθηθούν από τις δημοσιευμένες εργασίες και τις βιβλιογραφικές πηγές στην εκπόνηση των δικών τους εργασιών.


ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ

Σάββατο, 27 Οκτωβρίου 2012

90 ΧΡΟΝΙΑ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ (Αναδημοσίευση Άρθρου)

90 ΧΡΟΝΙΑ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ :
Η Εθνική Καθαρότητα και η Εφικτότητα του Κοσμοπολιτισμού

 
            Με αφορμή τα 90 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή, το Μουσείο Μπενάκη πρόβαλε από 23/9 έως 14/10 δύο ντοκιμαντέρ πλούσια σε πρωτογενές υλικό, με τίτλο «Σμύρνη: Η Καταστροφή μιας Κοσμοπολίτικης Πόλης» και «Διωγμός & Ανταλλαγή Πληθυσμών». Είχα το προνόμιο να παρακολουθήσω τις προβολές, οι οποίες με τρόπο επιστημονικό, αναδεικνύουν σχεδόν αμερόληπτα τις παραμέτρους της θλιβερής αυτής σελίδας της ελληνικής ιστορίας, επιστέγασμα της οποίας ήταν το ολοκαύτωμα και η καταστροφή της πολιτισμικής κοιτίδας της Ιωνίας. Ειδικά η πρώτη προβολή χρησιμοποιεί τεκμηριωμένο υλικό από το βιβλίο του Βρετανού συγγραφέα Γκάϊλς Μίλτον με τίτλο «Χαμένος Παράδεισος-Σμύρνη 1922», το οποίο είχα την τύχη να διαβάσω μεταφρασμένο από τον φίλο Αλέξη Καλοφωλιά πριν δύο χρόνια.
            Το βιβλίο με είχε συγκινήσει σε βαθμό που η Μικρασιατική Καταστροφή να αποτελεί πλέον για μένα ένα ‘αγκάθι’ στην καρδιά και ένα ιστορικό πεδίο ενδιαφέροντος για περεταίρω έρευνα. Θεωρώ ότι η συθέμελη καταστροφή μιας κοινότητας, ο δολοφονικός οργασμός έναντι αθώων αμάχων, η σαδιστική μανία έναντι σωμάτων και ψυχών, η ανυπαρξία στοιχειώδους οίκτου, η πύρινη κόλαση, η ανάλγητη αδιαφορία ‘φίλων’ και συμμάχων για αρωγή, η απουσία κρατικής μέριμνας για απεγκλωβισμό και ο υποβιβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας ποιοτικά και ποσοτικά σε τόσο μαζικό βαθμό, δεν μπορούν να αφήσουν εύκολα ασυγκίνητο οποιονδήποτε Έλληνα. Όμως η Σμύρνη δεν αποτελούσε απλά μια Ελληνική πόλη με Έλληνες κατοίκους, που καταστράφηκε από την εκδικητική μανία ενός εχθρού.
            Η Σμύρνη για την εποχή της ήταν μια πρότυπη μητρόπολη, παρόμοια με τις αντίστοιχες σημερινές παγκοσμιουπόλεις όπως το Λονδίνο και η Νέα Υόρκη. Απαρτιζόταν από ανθρώπους διαφορετικών εθνοτήτων, γλωσσών, θρησκειών και από ένα μίγμα πολιτισμών και κουλτούρας που είχαν καταφέρει να συνυπάρξουν και να ομογενοποιηθούν. Η καταστροφή της αντιπροσωπεύει την ήττα της ανεκτικότητας και της διαφορετικότητας, την αδυναμία συμβίωσης με τον ‘ξένο’ είτε είναι αλλόγλωσσος είτε αλλόθρησκος, το θάνατο του κοσμοπολιτισμού και τη χάραξη διαχωριστικών γραμμών ανάμεσα στο ‘εμείς’ και στο ‘εκείνοι’.
            Η ακραία εθνικιστική λογική των Νεότουρκων του Κεμάλ επέβαλε τον Εθνοτικό καθαρισμό του κράτους από ‘ξένα’ στοιχεία και η  μετέπειτα ανταλλαγή πληθυσμών Ελλάδας-Τουρκίας υπηρέτησε την πολιτική επιθυμία για ομοιογένεια. Η ναζιστική συλλογιστική εξέλαβε πολλά παραδείγματα και μεθοδολογίες από τις Κεμαλικές εκκαθαρίσεις Ελλήνων και Αρμενίων. Τα ιστορικά πρότυπα φρίκης συνεχίστηκαν στη Ρουάντα και το Γιουγκοσλαβικό πόλεμο. Με κάποιο περίεργο τρόπο φαίνεται ότι ο Μικρασιατικός Διωγμός παραμένει  ένας παγκόσμιος φάρος ‘σκοτεινού φωτός’ για όσους αδυνατούν να  δεχτούν το ‘διαφορετικό’ και προκρίνουν την εθνική καθαρότητα.
            Πόσο εύκολο είναι άραγε να βρούμε κοινές παραστάσεις και στοιχεία ανάμεσα στο τότε και στο τώρα, στην κοινωνική εκρηκτικότητα του σήμερα, στις εθνικιστικές αναβιώσεις, στην κρατική ανυπαρξία που δεν μπορεί να θέσει κανόνες στην αντιμετώπιση των μεταναστών, στην αναβίωση του μίσους για τον ξένο. Οι ίδιοι οι πρόσφυγες της Μικρασίας δεν καλωσορίστηκαν με δάφνες και αγκαλιές όταν έφτασαν στην Ελλάδα. Ήταν ένα αναγκαίο κακό για τους παλαιο-Ελλαδίτες και βίωσαν καταστάσεις ρατσισμού και αποκλεισμού, ώσπου να ενταχθούν στον κοινωνικό ιστό.
            Ας μην βιαστούμε να χαράξουμε στις καρδιές μας νέες διαχωριστικές γραμμές και σύνορα. Ας τηρήσουμε πρώτοι τους κανόνες και ας πιέσουμε για νέους πιο σαφείς και σύγχρονους που να διασφαλίζουν και την εθνική υπόσταση και την πολιτισμική ανεκτικότητα. Δεν μπορούμε να ζήσουμε κλεισμένοι σε κέλυφος αλλά ούτε και να απολέσουμε τα πολιτισμικά μας χαρακτηριστικά. Όπως εύγλωττα διατύπωσε στο ντοκιμαντέρ ένας επιζών Αρμένιος : «…Η Σμύρνη μου δίδαξε την ευθύνη, την ικανότητα να συνυπάρχω και να συμβιώνω με διαφορετικούς ανθρώπους μέσα στις ομορφιές της φύσης...».

 
©Ιωάννης Ζήσης - Μαρούσι 30/9/2012

zisisioa@gmail.com

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Περιμένω τα σχόλια σας και τις παρατηρήσεις σας.